MBF Group Beş prototip platform, yaklaşık 24 kilometre uzunluğundaki otonom görev profili ve tek bir operatör tarafından iki platformun eşzamanlı yönetimi, ilk resmi teknik doğrulama aşamasının temelini oluşturdu. Şirket şu anda Polonya’da yapılacak sunum, operasyonel gelişim ve Faz II ile gelecek nesil drone ailesinin tamamına ilişkin görüşmeler için hazırlıklarını sürdürüyor; bu konuyla ilgili yakında daha fazla bilgi edinebileceksiniz. Bu, devasa bir ilerleme olacak.
Beş platform ve Konya’da yoğun bir akşam
19 Temmuz 2026 tarihinde IRYDA+ X1 programı, mühendislik görüşmeleri ve laboratuvar çalışmalarından yapılandırılmış bir uçuş test ortamına geçti. Saat 18.00 ile 19.30 arasında beş prototip hava aracı, Shark Aviation’ın Konya’daki uçuş test sahasında ayrı teknik senaryolar icra etti. Etkinlik klasik bir hava gösterisi olarak değil, önceden hazırlanmış görev planları, emniyet prosedürleri ve tanımlanmış başarı kriterlerine dayalı bir teknik doğrulama çalışması olarak düzenlendi. Beş platformun tamamı kendilerine atanan görev profillerini tamamladı.
Bir platform yaklaşık 24 kilometrelik otonom bir görev profili gerçekleştirdi; iki ayrı platform ise bağımsız tek-platform otonom görevlerini tamamladı. Kalan iki platform, tek bir Yer Kontrol İstasyonu kullanan bir operatörün gözetiminde eşzamanlı olarak görev yaptı. Her biri, hava araçları arasında doğrudan veri alışverişi olmadan kendi önceden programlanmış görev planını izledi. Bu nedenle gösterilen yetenek, tamamen dağıtık otonom bir sürüden ziyade koordineli çoklu platform operasyonu olarak tanımlanmalıdır.
Doğrulanan uçuş profili yaklaşık 18 dakikalık uçuş süresi, yaklaşık 99 km/sa seyir hızı ve 146 km/sa azami gösterge hızını içerdi. Hava araçları planlanan tüm rota noktalarını tamamladı ve icra edilen otonom görevlerde temel uçuş hattının manuel olarak kontrol edilmesine ihtiyaç duyulmadı. Aktif komuta ve telemetri bağlantısı yaklaşık iki kilometre boyunca sürdürüldü; ardından uzun profilli platform önceden yüklenmiş görevine devam etti. 24 kilometrelik değer Faz I sırasında fiilen uçulan görev profilini ifade eder; teorik azami menzil veya geri kazanılabilir operasyon yarıçapı olarak yorumlanmamalıdır.
IRYDA+ X1 operasyon konseptinin önemli bir özelliği, otonom görev icrasının operatörü karar sürecinden otomatik olarak çıkarmamasıdır. Aktif haberleşme bağlantısı devam ettiği sürece operatör angajmanı sonlandırabilir ve görevi iptal edebilir. Patlayıcı faydalı yükün etkinleştirilmesi iptal edilebilir; bunun ardından hava aracı otonom iniş yapabilir ve güvenli şekilde geri kazanılabilir. Gerekli kontroller ve hazırlıklar tamamlandıktan sonra geri kazanılan platform yeni bir görev için tekrar uçuşa hazırlanabilir.
Bu durum, IRYDA+ X1’in her operasyonel senaryoda mutlaka kaybedilmesi gerekmediği anlamına gelir. Koşullar değişir, hedef geçerliliğini yitirir veya haberleşme devam ederken angajman kararı geri çekilirse operatör görevi durdurma ve platformu geri kazanma yetkisini korur. Bu kabiliyet, sistemin operasyonel ve ekonomik değer teklifinin önemli bir unsuru hâline gelebilir. Ayrıntılı doğrulaması ve dokümantasyonu sonraki geliştirme ve gösterim programının parçası olmalıdır.
Gösterim, Shark Aviation’ın mühendislik ve uçuş test ekibi tarafından hazırlandı ve icra edildi. Nihai raporda Şaban Abur – Kurucu Ortak, CEO ve Başmühendis; Melih Gürhan Ünses – Baş Uçuş Test Mühendisi; Serhat Karkuş – Uçuş Kontrol Mühendisi; ve Halil Şafak – Görev Sistemleri Mühendisi olarak yer almaktadır. Ekip; görev planlama, platform hazırlığı ve entegrasyonu, Yer Kontrol İstasyonu işletimi, uçuş emniyeti, telemetri takibi, teknik veri toplama ve uçuş sonrası değerlendirmeden sorumluydu.
Ortak teknik çalışma ve entegre sistem mimarisi
MBF Group, Konya’da Yönetim Kurulu Başkanı Janusz Czarnecki; COO ve Yönetim Kurulu Yetkili Temsilcisi Robert Krassowski; ve Denetim Kurulu Başkanı Patryk Prelewicz tarafından temsil edildi. Polonya heyeti teknik brifinge katıldı, uçuş operasyonlarını gözlemledi ve gösterim sonrasındaki değerlendirme toplantılarında yer aldı. Heyetin görevi sonuçları, programın gelecekteki teknik gelişimi, endüstriyel iş birliği ve ticarileştirme perspektifinden değerlendirmekti.
Etkinliğe Defence Bridge Consulting, MEG Aviation ve InnoPark Konya temsilcileri ile Ali Döşdemir de katıldı. Uçuşların ardından katılımcılar hava araçlarını, Yer Kontrol İstasyonu’nu, görev planlama yazılımını ve Shark Aviation’ın kullandığı üretim ve geliştirme ortamını inceledi. Program bu nedenle yalnızca hava araçlarının uçuşunu gözlemlemekle sınırlı kalmadı; mühendislik süreci, üretim kabiliyeti ve olası gelecekteki iş birliklerine ilişkin görüşmeleri de kapsadı.
IRYDA+ X1, başından itibaren elektrikli tahrik mimarisi etrafında tasarlanmış kompakt sabit kanatlı bir sistemdir. Mimari; hava aracı, uçuş kontrol bilgisayarı, görev planlama yazılımı, telemetri altyapısı ve Yer Kontrol İstasyonu’nu bütünleştirir. Temel yaklaşım; taşınabilirlik, hızlı konuşlandırma, nispeten düşük lojistik yük, otonom görev icrası ve çok sayıda platformun küçük bir ekip tarafından yönetilebilmesidir. Gelecekteki ticari paketler; hava aracı ve Yer Kontrol İstasyonu sayısı, faydalı yükler, haberleşme ekipmanı, eğitim ve müşterinin talep ettiği destek kapsamına göre farklı şekilde yapılandırılabilir.
Konya’da gösterilen platformlar nihai seri üretim konfigürasyonu değil, mühendislik prototipleriydi. Faz I’in amacı, sistemin temel mimarisinin ve operasyon konseptinin gerçek uçuş ortamında çalışıp çalışmadığını doğrulamaktı; askerî kullanıma geçiş için gereken tüm kalifikasyonları tamamlamak değildi. Çevresel kalifikasyon, yağış altında çalışma, elektronik harbe dayanıklılık, haricî C2 veya muharebe yönetim sistemleriyle entegrasyon ve tekrarlanabilir üretim standardının hazırlanması gibi alanlarda daha fazla çalışma gereklidir. Bunlar, Faz I hedeflerinin karşılanmadığını gösteren unsurlar değil, beklenen geliştirme aşamalarıdır.
Resmî gösterimde kullanılan beş hava aracı, daha geniş geliştirme sürecinin yalnızca bir bölümünü oluşturuyordu. Shark Aviation’a göre aerodinamik geliştirme, yapısal doğrulama, yazılım iyileştirme, seyrüsefer testleri, sistem entegrasyonu, hedef angajman denemeleri ve gösterim hazırlığı dâhil farklı aşamalarda toplam 52 prototip platform üretildi ve kullanıldı. Bazı platformlar geliştirme çalışmaları ve terminal test görevleri sırasında hasar gördü veya kullanılamaz hâle geldi. Bu faaliyetlerden elde edilen teknik bilgi, temmuz ayında gösterilen konfigürasyona doğrudan katkı sağladı.
Pazar konumu, gösterge niteliğindeki fiyat ve bir sonraki nesil
Shark Aviation, IRYDA+ X1 platformu için şu anda yaklaşık 20.000 ABD doları seviyesinde gösterge niteliğinde planlanan bir fiyat öngörmektedir. Bu tutar bağlayıcı bir ticari teklif değildir ve konfigürasyona bağlı olarak değerlendirilmelidir. Nihai fiyat; üretim miktarı, platform ve faydalı yük konfigürasyonu, tahsis edilen Yer Kontrol İstasyonu sayısı, haberleşme ekipmanı, eğitim, yedek parçalar, lojistik, müşteri gereksinimleri ve belirli fırsatın stratejik önemi gibi unsurlara göre değişebilir.
Uluslararası referans sistemler arasında AeroVironment Switchblade 300 Block 20, WB Group WARMATE 3 ve UVision HERO 30 yer almaktadır; ancak bunların hiçbiri IRYDA+ X1 ile bire bir karşılaştırma sunmaz. Bunlar daha yerleşik üretim yapısına, müşteri ilişkilerine ve bazı durumlarda operasyonel deneyime sahip daha olgun sistemlerdir. Öte yandan kamuya açıklanan tedarik değerleri çoğu zaman kontrol istasyonlarını, fırlatma sistemlerini, eğitimi, lojistiği ve desteği de içerir; bu nedenle tek bir hava aracının doğrudan satış fiyatı olarak güvenilir biçimde kullanılamaz. IRYDA+ X1 bu yüzden yalnızca mevcut bir ürünün daha ucuz karşılığı olarak sunulmamalıdır.
Sistemin olası pazar konumu; maliyet, taşınabilirlik, hızlı hazırlık, otonom görev icrası, aktif bağlantı altında görev iptal edildiğinde geri kazanılabilme ve çoklu platformların küçük bir ekip tarafından yönetilmesi bileşimine dayanmaktadır. Bu özellikler, aşırı lojistik veya personel yükü oluşturmadan daha fazla platform konuşlandırmak isteyen kullanıcılar için özellikle önemli olabilir. Bununla birlikte gelecekteki müşteriler; sensörler, faydalı yük etkinliği, haberleşme, elektronik harbe dayanıklılık, üretim tekrarlanabilirliği, bakım desteği ve mevcut komuta sistemleriyle entegrasyon dâhil tüm operasyonel paketi değerlendirecektir.
Mevcut elektrikli IRYDA+ X1, tasarlandığı mimari korunarak geliştirilmeye devam etmelidir. Yanmalı veya hibrit tahrik sistemi, gelecekte IRYDA+ ailesinin ayrı ve daha uzun menzilli bir üyesi olarak geliştirilecek yeni bir platform için daha uygun olacaktır. Böyle bir ürün, X1’in taşınabilirliğinden ve sadeliğinden ödün vermeden daha uzun menzil, havada kalış süresi ve daha yüksek faydalı yük gereksinimlerine cevap verebilir. İki platformun ayrıştırılması, tek bir hava aracıyla tüm operasyonel ihtiyaçları karşılamaya çalışmaktan daha inandırıcı bir ürün stratejisi sağlayabilir.
Bir sonraki kamuya açık aşama, IRYDA+ X1’in Kielce’de düzenlenecek MSPO 2026 sırasında tanıtılması olacaktır. Nihai Faz I raporu; silahlı kuvvet temsilcileri, potansiyel kullanıcılar, sistem entegratörleri, araştırma kuruluşları ve sanayi ortaklarıyla yapılacak görüşmeler için teknik temel sağlayacaktır. Faz II’nin Polonya’da ek gösterim ve faaliyetleri içermesi beklenmektedir; ancak kesin kapsamı, takvimi, finansmanı ve sorumluluk paylaşımı ayrı yazılı düzenlemeler gerektirecektir. Hedef, başarılı teknik gösterimden güvenilir bir ürün ailesine, sürdürülebilir endüstriyel iş birliğine ve gerçek ticari uygulamaya geçmektir.
